Leydig Hücreleri

0
224

Leydig hücreleri sperma kanalcıkları (seminifer tübüllerin) etrafını çevreleyen bağ dokularda yer alan hücrelerdir. Leydig hücreleri erkeklerde testosteron olarak adlandırılan erkeklik hormonu üretimini gerçekleştirir.

Hem çocuk sahibi olmada hem de testosteron üretimini sağlayarak cinselliğin başlatılması ve sürdürülmesinde görev aldıkları için vücutta önemli fonksiyonları yerine getiren hücreler olarak bilinmektedir.

Testis Nedir?

Testisler, erkek üreme sisteminde iki adet bulunan oval şekilli organlardır (erkek yumurtası). Skrotum olarak adı verilen deri dokusu içerisinde yer alırlar. Testislerde sperm ve testosteron üretimi gerçekleşmektedir.

Testis Anatomisi Nasıldır?

Testislerin her biri yaklaşık 25 gram ağırlığında, 4 – 5 cm uzunluğunda ve 2 – 3cm çapındadır. Testisler tunica albuginea adı verilen fibröz kapsül ile kaplıdır. Fibröz doku 200 – 400 adet kama şeklinde loblara bölünür.

Her lobun içerisinde 3 ila 10 adet sperm hücrelerinin üretildiği sperma kanalcıkları (seminifer tübül) yer alır. Loblar ve kanalcıklar arasındaki bölümler, testislerin arka tarafında yakın bölgesinde birleşerek mediastinum testisi oluşturur.

Testislerin Görevi Nedir?

Testislerin vücuttaki ana görevi sperm üretiminin gerçekleştirilmesi ve üretilen spermlerin atılımına kadar geçen sürede saklanmasıdır. Testisler ayrıca erkeklik hormonu olarak bilinen testosteron gibi androjen hormon üretiminde de hayati rol oynar.

Testosteron erkeklerde ergenliğin başlaması, ereksiyonun sağlanması ve sperm üretilmesi gibi fonksiyonların sağlanması için zorunlu bir hormondur. Öte yandan testosteron vücut metabolizmasının düzenlenmesi, kemik mineralizasyonu, emosyonel durum ve vücut yağ dengesi gibi genel sağlık durumu ile ilgili de önemli görev fonksiyonları yürütür.

Testislerde Hangi Hücreler Bulunur?

Testislerde olgun spermatozalara dönüşen germ hücreleri, destekleyici Sertoli hücreleri ve testosteron üretimini sağlayan Leydig hücreleri olmak üzere üç farklı hücre türü bulunur.

Sertoli Hücresi Nedir?

Sertoli hücresi erkeklerde sperm üretimi için en önemli hücrelerden bir tanesidir. Bu hücreler büyük yapılıdır ve genellikle sperma kanallarının basolateral bölümü etrafında bulunur.

Sertoli Hücreleri Özellikleri

Sertoli hücreleri testiste, testis formasyonu ve spermatogenez için büyük öneme sahip somatik hücrelerdir. Direkt etkileşimle ya da ortam düzenlemesiyle germ hücrelerinin spermatozalara dönüşmesini sağlar.

Oluşan olgun spermler de kadın yumurtası ile birleşerek dölleme ve çocuk yapabilme potansiyeline sahiptir.

Sertoli Hücreleri Ne İşe Yarar?

Sertoli hücreleri, sperma kanalcıklarında bulunan germ hücrelerinin olgunlaşarak spermatoza olarak adlandırılan ve çocuk oluşmasını sağlayan hücrelere dönüşmesine yardımcı olur.

Sertoli Hücre İnhibin İlişkisi

İnhibin B, esas olarak testiste Sertoli hücreleri tarafından üretilmektedir. Olgunlaşmamış ve yetişkin testislerde Sertoli hücresinin zamanla değişen görevi inhibin ekspresyonu ve salgılanmasında geçici değişikliklere yol açar.

Türler arasındaki inhibin B üretimi varyasyonları farklı olgunlaşma modellerine yol açar.

Sertoli Hücreleri FSH İlişkisi

FSH, Sertoli hücre fonksiyonunu düzenleyen birincil endokrin hormonudur. Sertoli hücreleri testislerde FSH hormonu reseptörlerine sahip tek hücre türüdür. FSH hormonu beyinde ön hipofiz olarak isimlendirilen bölgeden salgılanır ve buradan kana karışarak testislere ulaşır.

Kendine özel spesifik reseptörlere tutunarak sperm oluşumunun tetiklenmesini sağlar. Düşük FSH düzeylerinde sperm oluşumu azalabilir ya da hiç oluşmaz. Buna karşın yüksek FSH düzeyleri ise testislerin istenilen miktarda sperm üretemediğinin dolaylı bir kanıtıdır.

Germ Hücresi Nedir?

Germ hücresi üreme hücrelerinin olgunlaşmamış halidir. Bu hücrelerin olgunlaşmasıyla birlikte kadınlarda yumurta hücreleri erkeklerde ise sperm hücreleri meydana gelir. Olgun sperm hücreleri ise olgun yumurta hücreleri ile birleşerek döllenme ve sonrasında gebelik süreci başlamış olur.

Testiste Germ Hücresi Ne İşe Yarar?

Testisteki germ hücreleri olgunlaşarak sperm hücresi haline gelmeyi bekler. Bu hücreler henüz olgunlaşmamış olan üreme hücreleridir. Bir başka ifade ile erkeklerde testislerin içindeki spermlerin oluşmadan önceki en primitif hali germ hücreleri olarak başlar.

Testiste Germ Hücre Oluşumunda Etkili Hormonlar

Testiste FSH ve androjen hormonları germ hücre oluşumunu tetikleyen hormonlardır. Bu hormonlar bir arada germ hücre sayısının maksimize olmasını sağlar.

Leydig Hücresi Nedir?

Leydig hücreleri erkek üreme sisteminde çok önemli bir yere sahip olan spermatogenez, testis dışı androjenik ve anabolik işlevlerin yerine getirilmesini sağlayan testosteronların üretilmesinden sorumlu olan hücrelerdir.

Leydig Hücreleri Nerede Bulunur?

Leydig hücreleri testislerde bulunun interstisyel dokuda bulunmaktadır. Bu dokular sperma kanallarını çevreleyen bağ dokulardır.

Leydig Hücreleri Nerede Üretilir?

Leydig hücreleri sperma kanalcıklarını çevreleyen bağ dokusunda bulunmaktadır.

Leydig Hücrelerini Uyaran Hormonlar

Leydig hücrelerini, hipotalamustan salgılanan gonadotropin salgılayıcı hormonlara bir cevap olarak hipofiz bezinden salgılanan Luteinizan hormon (LH) uyarmaktadır.

Leydig Hücreleri Ne İşe Yarar?

Leydig hücreleri erkeklerde testosteron ve androjen hormonlarının birincil kaynağıdır. Testosteron ve androjen erkeklerde sperm üretimi, cinsel gelişimi sağlayan ve ikincil cinsel karakteristik üzerinde etkili olan hormonlardır.

Testosteron Nedir?

Testosteron erkeklerde testislerde üretilen bir hormondur. Kadınlarda yumurtalıklarda da testosteron üretilir ancak üretilen hormon miktarı erkeklere nazaran daha düşüktür.

Öte yandan testisler dışında az bir miktarda da olsa hem kadınlarda hem de erkeklerde böbrek üstü bezleri tarafından da testosteron hormon üretimi sağlanmaktadır.

testosteron azaltan sebepler

Testosteron Ne İşe Yarar?

Testosteron cinsel istek ve sperm üretiminde hayati öneme sahiptir. Ayrıca kemik ve kas kütlesinde, vücudun yağı depolama biçiminde ve hatta kırmızı kan hücresi üretiminde de önemli rol oynar.

Testosteron eksikliği durumunda saç dökülmesinden kemik yoğunluğunun azalmasına, duygudurum değişikliklerinden sperm kalitesinde düşmeye dek birçok farklı şikayetin ortaya çıkmasında testosteron hormonunun çoklu fonksiyonları bulunması etkilidir.

Testosteron Azlığı Neden Olur, Belirtileri Nelerdir?

  • Yaşlanma
  • Testis travmaları
  • Enfeksiyon
  • Kemoterapi tedavisi
  • Hemakromatozis
  • Hipofiz bezinde işlev bozuklukları
  • Alkol tüketimi
  • Kronik böbrek yetmezliği
  • Siroz ve daha birçok hastalık ya da gündelik yaşam alışkanlığı testosteron azlığına yol açabilir.

Testosteron eksikliği belirtileri

  • Cinsel arzunun azalması ya da ortadan kalkması
  • Çocuk sahibi olmada sorunlar
  • Sperm üretiminde bozukluk
  • Yorgunluk, halsizlik
  • Akşamları yemek sonrası uyuklama, uyku basması ve ağırlık hissi
  • Kilo alma
  • Kalçalarda ve meme bölgesinde aşırı yağlanma
  • Depresyon
  • Düşük özgüven
  • İnce kemikler
  • Vücut kıllarının azalması gibi pek çok şikayet testosteron eksikliği belirtileri arasında yer alır.

testosteron eksikligi belirtileri

Leydig Hücre Hipoplazisi Nedir?

Leydig hücre hipoplazisi, erkek cinsel gelişimini olumsuz etkileyen bir rahatsızlıktır. Buna bağlı olarak testosteron hormon üretim defekti görülür.

Leydig Hücre Hipoplazisi Neden Olur?

Leydig hücre hipoplazisi, testislerde yeteri kadar Leydig hücresi üretilmemesi sonucunda ortaya çıkar. Çoğunlukla doğuştan olabileceği gibi nadiren de olsa ileri yaşla birlikte leydig hücre hipoplazileri oluşabilir.

Leydig Hücre Hiperplazisi Nedir?

Leydig hücre hiperplazisi, testislerde Leydig hücrelerinin sayısının ve boyutunun artması durumudur. Bu durumda Leydig hücreli tümörlerde ortaya çıkar.

Leydig Hücre Hiperplazisi Neden Olur?

Leydig hücre hiperplazisi luteinizan hormon reseptöründe meydana gelen mutasyonun serum testosteron seviyelerinin artması sonucunda ortaya çıkan erken ergenlik (puberte prekoks) sonucunda ya da testislerde konjenital plasental hCG stimülasyonu sonucunda görülür.

İnmemiş Testis ve Leydig Hücre İlişkisi

İnmemiş testis, komplikasyonlarından birisi Leydig hücre ve germ hücre sayılarında azalmadır.

Testis Küçüklüğü ve Leydig Hücre İlişkisi

Leydig hücre hipoplazisinin ciddi olduğu durumlarda tipik erkek kromozomal düzene sahip olan kişilerde dişi dış genitalyası görülür. Bu kişilerde testisler küçüktür ve inmemiştir.

Erkek İnfertilitesinde Leydig Hücresi Rolü

Leydig hücrelerinin patolojik durumları erkek kısırlığına yol açabilmektedir. Leydig hücre tümörleri ve adrenomyelonöropati gibi patolojik durumlar erkeklerde kısırlığa neden olur.

Erkek İnfertilitesi Nedir?

Erkek infertilitesi çeşitli sebeplere bağlı olarak erkeklerde görülen kısırlıktır. Bir yıl boyunca korunmasız ve düzenli cinsel ilişkiye giren çiftlerin doğal yollarla gebelik elde edememesi kısırlık olarak değerlendirilir. Erkek infertilitesi erkekte meydana gelen bir sağlık problemi sonucunda görülen kısırlıktır.

Erkek Kısırlığı Leydig Hücre Sayısı ile İlişkili mi?

Leydig hücre sayısının düşmesi erkeklerde kısırlığa neden olmamaktadır. Hatta erkeklerde yaşın ilerlemesi ile birlikte Leydig hücre sayısında ciddi miktarda azalma meydana gelir ancak sadece buna bağlı kısırlık görülmez.

Referanslar:

  1. LeydigCellTumors of the Testis: An Update of the Imaging Characteristics of a Not So Rare Lesion. Maxwell F, Savignac A, Bekdache O, Calvez S, Lebacle C, Arama E, Garrouche N, Rocher L.Cancers (Basel). 2022 Jul 27;14(15):3652.
  2. Leydigcellstem cells: Identification, proliferation and differentiation. Chen H, Wang Y, Ge R, Zirkin BR.Mol Cell Endocrinol. 2017 Apr 15;445:65-73.
  3. Leydigcells: formation, function, and regulation. Zirkin BR, Papadopoulos V.Biol Reprod. 2018 Jul 1;99(1):101-111.
  4. Recent progress in understanding the mechanisms of Leydigcelldifferentiation. Inoue M, Baba T, Morohashi KI.Mol Cell Endocrinol. 2018 Jun 15;468:39-46.
  5. Cellbiology of Leydigcells in the testis. Haider SG.Int Rev Cytol. 2004;233:181-241.
Önceki İçerikSperm Nedir, Nasıl Oluşur?
Sonraki İçerikErkeklerin Ayakta İdrar Yapması Zararlı Mı?

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz