Blog

Hidrosel Nedir? Testiste Şişlik Yapan Nedenler ve Tedavisi

Hidrosel, testisi saran ince zarın iki yaprağı arasında sıvı birikmesi sonucu testis torbasında (skrotum) oluşan, genellikle ağrısız bir şişliktir. Çoğu zaman iyi huyludur ve tehlikeli değildir. Ancak testiste şişlik yapan her durum hidrosel değildir. Bu nedenle yeni fark edilen her şişliğin bir üroloji uzmanı tarafından muayene ve ultrasonla değerlendirilmesi gerekir.

Muayenehanemde testisinde şişlik fark eden erkeklerin çoğu, bu şişliğin ne olduğunu bilmeden aylarca beklemiş ya da büyük bir endişeyle başvurmuş oluyor. Bu yazıda hidroselin neden olduğunu, testiste şişlik yapan diğer nedenlerden nasıl ayrıldığını, hangi durumlarda ameliyat gerektiğini ve ne zaman beklemeden doktora gidilmesi gerektiğini anlatıyorum.

Hidrosel Nedir?

Hidrosel, testisi çevreleyen zar tabakası (tunika vajinalis) içinde normalden fazla sıvı birikmesidir. Bu zar normalde testisin skrotum içinde rahatça hareket etmesini sağlayan çok az miktarda sıvı içerir. Sıvının üretimi ile emilimi arasındaki denge bozulduğunda sıvı birikir ve testis torbası tek ya da iki taraflı olarak büyür.

Hidrosel yenidoğan erkek bebeklerde oldukça sık görülür. Erişkin erkeklerde ise daha çok 40 yaşından sonra ortaya çıkar. Hidrosel testisin kendisinin bir hastalığı değildir ve kansere dönüşmez. Ancak bazı durumlarda testisteki başka bir sorunun sonucu olarak gelişebileceği için mutlaka değerlendirilmelidir.

Randevu ve bilgi almak için hemen ulaşın

Hidrosel Neden Olur?

Hidroselin nedeni, ortaya çıktığı yaşa göre farklılık gösterir. Bebeklerde genellikle doğuştan bir kanalın açık kalmasına bağlıdır. Erişkinlerde ise çoğu zaman belirgin bir neden bulunamaz, bazı hastalarda ise enfeksiyon, travma ya da geçirilmiş bir ameliyat tetikleyici olabilir.

Doğuştan (Çocukluk Çağı) Hidrosel

Anne karnında testisler karın içinden skrotuma inerken karın zarından bir kanal da onlarla birlikte iner. Bu kanal normalde doğumdan önce ya da kısa süre sonra kapanır. Kapanmadığında karın içindeki sıvı skrotuma geçebilir ve hidrosel oluşur. Bu tip hidroselde şişlik gün içinde büyüyüp küçülebilir. Bebeklerdeki hidroselin büyük çoğunluğu 1-2 yaşına kadar kendiliğinden kaybolur. Kaybolmayan, büyüyen ya da kasık fıtığıyla birlikte olan durumlarda ameliyat gerekir.

Erişkinlerde Sonradan Gelişen Hidrosel

Erişkinlerde görülen hidroselin büyük kısmında belirli bir neden saptanmaz. Bilinen nedenler arasında şunlar yer alır:

  • Epididim ve testis iltihapları (epididimit ve orşit)
  • Testise gelen darbe ve testis travması
  • Varikosel ya da kasık fıtığı ameliyatından sonra lenf akımının bozulması
  • Nadiren testis tümörleri

Varikosel ameliyatı sonrası hidrosel gelişme riski, mikrocerrahi yöntemle yapılan ameliyatlarda çok daha düşüktür. Bu konuda ayrıntılı bilgi için varikosel ameliyatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Hidrosel Belirtileri Nelerdir?

Hidroselin en belirgin belirtisi, testis torbasında ağrısız, yumuşak ve düzgün yüzeyli bir şişliktir. Küçük hidroseller çoğu zaman hiçbir şikayete yol açmaz ve tesadüfen fark edilir. Sıvı miktarı arttıkça şu şikayetler ortaya çıkabilir:

  • Testis torbasında büyüme ve iki taraf arasında belirgin boyut farkı
  • Skrotumda ağırlık ve dolgunluk hissi
  • Gün sonunda ya da uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık
  • Büyük hidrosellerde yürürken, otururken veya cinsel ilişki sırasında zorlanma
  • Kıyafetlerin içinde görünür hale gelen şişlik ve buna bağlı kozmetik kaygı

Hidrosel genellikle ağrı yapmaz. Şişliğe ağrı, kızarıklık ya da ateş eşlik ediyorsa altta enfeksiyon veya başka bir sorun olabileceğinden beklemeden değerlendirme gerekir. Ağrının olası nedenleri için testis ağrısı yazımı okuyabilirsiniz.

Testiste Şişlik Yapan Diğer Nedenler Nelerdir?

Testiste şişlik yapan başlıca nedenler; hidrosel, varikosel, spermatosel ve epididim kisti, kasık fıtığı, epididimit ve orşit, testis torsiyonu ve testis tümörleridir. Bu durumların bir kısmı tamamen iyi huyludur, bir kısmı ise acil müdahale gerektirir. Muayene ve ultrason, şişliğin nedenini çoğu zaman kısa sürede netleştirir.

Varikosel

Varikosel, testis çevresindeki toplardamarların genişlemesidir ve çoğunlukla sol tarafta görülür. Ele “solucan torbası” gibi gelen yumuşak bir şişlik yapar ve uzun süre ayakta kalınca belirginleşir. Varikosel, erkek kısırlığının en sık düzeltilebilir nedenidir.

Spermatosel ve Epididim Kisti

Spermatosel, testisin üzerindeki epididim adlı yapıda gelişen ve içinde sperm hücreleri bulunan sıvı dolu bir kesedir. Testisten ayrı, küçük, yumuşak ve yuvarlak bir şişlik olarak ele gelir. Spermatosel ve epididim kistleri genellikle zararsızdır ve şikayet yapmadığı sürece sadece takip edilir. Kist çok büyür, ağrı yapar ya da günlük yaşamı etkilerse ameliyatla çıkarılabilir. Ancak çocuk sahibi olmayı planlayan erkeklerde ameliyat kararı, sperm kanallarını etkileyebileceği için dikkatle verilmelidir. Ayrıntılar için epididim kisti yazımı okuyabilirsiniz.

Kasık Fıtığı

Kasık fıtığında bağırsak ya da karın içi yağ dokusu kasık kanalından skrotuma doğru inebilir. Bu şişlik öksürmek, ıkınmak ya da ayakta durmakla belirginleşir ve sırtüstü yatınca küçülebilir. Fıtığın sıkışması acil bir durumdur.

Epididimit ve Orşit

Epididim ya da testisin iltihaplanması, birkaç gün içinde gelişen ağrılı şişlik, kızarıklık, ısı artışı ve bazen ateşle kendini gösterir. Antibiyotik tedavisi gerektirir. Ayrıntılar için orşit ve epididimit yazımı inceleyebilirsiniz.

Testis Torsiyonu

Testis torsiyonu, testisin kendi etrafında dönerek kan akımının kesilmesidir. Aniden başlayan çok şiddetli testis ağrısı ve şişlikle ortaya çıkar, sıklıkla bulantı ve kusma eşlik eder. İlk saatler içinde ameliyat edilmezse testis kaybedilebilir. Bu nedenle acil bir durumdur. Ayrıntılı bilgi için testis torsiyonu sayfamızı okuyabilirsiniz.

Testis Tümörleri

Testis tümörleri çoğunlukla testisin kendisinde ele gelen, ağrısız ve sert bir kitle şeklinde fark edilir. En sık 15-40 yaş arasındaki genç erkeklerde görülür. Bazen tümöre bağlı olarak hidrosel de gelişebilir ve şişlik tümörün fark edilmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle erişkin yaşta yeni ortaya çıkan her hidroselde testisin ultrasonla mutlaka değerlendirilmesi gerekir. Erken fark edilen testis tümörlerinin tedavi başarısı çok yüksektir.

CTA:

Randevu ve bilgi almak için hemen ulaşın

0533 725 62 80   WhatsApp

Hidrosel ile Varikosel Arasındaki Fark Nedir?

Hidrosel testisi saran zarın içinde sıvı birikmesi, varikosel ise testis çevresindeki toplardamarların genişlemesidir. İkisi de testis torbasında şişlik yapar ama yapıları, belirtileri ve sonuçları farklıdır:

  • Ele gelişi: Hidrosel düzgün yüzeyli, gergin ya da yumuşak, su dolu bir kese gibi hissedilir ve testisi çevreler. Varikosel ise testisin üst kısmında, kıvrımlı damarlar şeklinde “solucan torbası” gibi ele gelir.
  • Taraf: Varikosel büyük çoğunlukla sol tarafta görülür. Hidrosel her iki tarafta da görülebilir.
  • Pozisyon etkisi: Varikosel ayakta durunca ve ıkınınca belirginleşir, yatınca küçülür. Erişkin hidroselinde ise pozisyonla belirgin bir değişiklik olmaz.
  • Işık testi: Karanlıkta skrotuma ışık tutulduğunda hidrosel sıvı içerdiği için ışığı geçirir. Varikosel ise ışığı geçirmez.
  • Kısırlıkla ilişki: Varikosel sperm üretimini bozabilir ve erkek kısırlığının sık nedenlerindendir. Hidrosel ise genellikle sperm üretimini doğrudan etkilemez.

Kesin ayrım muayene ve renkli Doppler ultrasonla yapılır. Bazı hastalarda iki durum bir arada da bulunabilir.

Hidrosel Nasıl Teşhis Edilir?

Hidrosel tanısı çoğunlukla fizik muayene ve skrotal ultrasonla konulur. Muayenede şişliğin testisle ilişkisi, kıvamı ve hassasiyeti değerlendirilir. Karanlık bir ortamda skrotuma ışık tutulduğunda sıvının ışığı geçirmesi (transillüminasyon) hidroseli destekleyen basit bir bulgudur.

Skrotal ultrason ise tanıda en önemli adımdır. Ultrason hem sıvının miktarını gösterir hem de sıvının arkasındaki testisin sağlıklı olup olmadığını değerlendirmemizi sağlar. Büyük bir hidroselde testis elle hissedilemeyebileceği için erişkin hastalarda ultrason yapılmadan tanıyı kesinleştirmiyorum. Fıtık şüphesi olan hastalarda kasık bölgesi de ayrıca değerlendirilir.

Hidrosel Tedavisi Nasıl Yapılır?

Küçük ve şikayet yapmayan hidroseller genellikle tedavi gerektirmez ve takip edilir. Büyüyen, ağrı, ağırlık hissi veya kozmetik rahatsızlık yaratan hidrosellerde kalıcı tedavi ameliyattır. Hidroselin ilaçla, kremle ya da bitkisel yöntemlerle geçirilmesi mümkün değildir.

Takip

Erişkinlerde küçük, ağrısız ve büyümeyen hidrosellerde, ultrasonla testisin sağlıklı olduğu doğrulandıktan sonra düzenli kontrolle takip yeterli olabilir. Bebeklerdeki hidrosellerde ise kendiliğinden kaybolma ihtimali yüksek olduğu için genellikle 1-2 yaşına kadar beklenir.

Hidrosel Ameliyatı (Hidroselektomi)

Hidrosel ameliyatında skrotumdan yapılan küçük bir kesiyle biriken sıvı boşaltılır ve sıvının yeniden toplanmaması için kese zarı ters çevrilerek ya da bir kısmı çıkarılarak onarılır. Ameliyat genellikle 30-60 dakika sürer, spinal ya da genel anestezi altında yapılır ve hastaların çoğu aynı gün veya ertesi gün taburcu olur. Çocuklarda ise ameliyat, açık kalan kanalın kapatılması amacıyla kasıktan yapılır.

Ameliyat sonrası ilk günlerde skrotumda şişlik ve morluk olması beklenen bir durumdur ve genellikle birkaç hafta içinde geriler. Bu dönemde destekleyici bir iç çamaşırı (skrotal destek külotu) kullanmak ve soğuk uygulama yapmak rahatlatır. Hastaların çoğu 1 hafta içinde masa başı işlerine döner. Ağır egzersiz ve cinsel ilişkiye ise genellikle 2-3 hafta sonra izin veriyorum. Uygun teknikle yapılan ameliyatta hidroselin tekrarlama riski düşüktür.

İğne ile Sıvı Boşaltma (Aspirasyon) ve Skleroterapi

Hidrosel sıvısının iğne ile boşaltılması kısa süreli rahatlama sağlar, ancak sıvı çoğu zaman yeniden toplanır. Sıvı boşaltıldıktan sonra keseye sertleştirici bir ilaç verilmesi (skleroterapi) tekrarlama riskini azaltabilir. Bu yöntemler genellikle ameliyat riski yüksek olan hastalarda tercih edilir. Enfeksiyon ve kanama riski nedeniyle iğne ile boşaltmanın mutlaka hekim tarafından yapılması gerekir.

Testiste Şişlik Ne Zaman Acil Bir Durumdur?

Testiste aniden başlayan şiddetli ağrı ve şişlik, özellikle bulantı ve kusma da eşlik ediyorsa testis torsiyonu olabilir ve saatler önemli olduğu için hemen acil servise başvurulmalıdır. Aşağıdaki durumlarda da beklemeden doktora başvurmanızı öneririm:

  • Şişliğe ateş, kızarıklık ve ısı artışı eşlik etmesi
  • Testisin kendisinde ele gelen sert ve ağrısız bir kitle
  • Şişliğin kısa sürede hızla büyümesi
  • Kasıkta öksürmekle artan ve geri itilemeyen ağrılı bir şişlik
  • Bir darbe sonrasında gelişen şişlik ve morarma
  • Bebeklerde ve çocuklarda kasığa kadar uzanan veya gün içinde büyüyüp küçülen şişlik

Ağrısız ve yavaş büyüyen bir şişlik acil olmasa da birkaç hafta içinde bir üroloji uzmanına muayene olmak gerekir. Testiste şişlik fark ettiğinizde ne olduğunu kendi başınıza tahmin etmeye çalışmak yerine muayene olmak, hem endişenizi gidermenin hem de varsa ciddi bir sorunu erken yakalamanın en doğru yoludur.

Hidrosel Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hidrosel kendiliğinden geçer mi?

Bebeklerdeki hidrosellerin büyük çoğunluğu 1-2 yaşına kadar kendiliğinden kaybolur. Erişkinlerde ise hidrosel genellikle kendiliğinden geçmez, zamanla aynı kalabilir ya da yavaş yavaş büyüyebilir. Enfeksiyon veya travma sonrası gelişen küçük hidroseller ise altta yatan durum düzeldikçe gerileyebilir.

Randevu ve bilgi almak için hemen ulaşın

Hidrosel kısırlık yapar mı?

Hidrosel genellikle sperm üretimini doğrudan etkilemez ve tek başına kısırlık nedeni değildir. Ancak hidrosele yol açan enfeksiyon ya da eşlik eden varikosel gibi durumlar sperm kalitesini etkileyebilir. Çocuk sahibi olmayı planlayan erkeklerde hidrosel ameliyatı, sperm kanallarına zarar vermeyecek şekilde dikkatle planlanmalıdır. Kısırlık nedenleri için erkek kısırlığı yazımı okuyabilirsiniz.

Hidrosel ameliyatı sonrası iyileşme ne kadar sürer?

Hastaların çoğu 1 hafta içinde günlük işlerine döner. Skrotumdaki şişlik ve morluk birkaç hafta içinde geriler, tam iyileşme ise genellikle 4-6 haftada tamamlanır. Bu süreçte destekleyici iç çamaşırı kullanmak ve ağır egzersizden 2-3 hafta uzak durmak önerilir.

Hidrosel kansere dönüşür mü?

Hayır, hidrosel kansere dönüşmez. Ancak nadiren de olsa bir testis tümörü hidrosele neden olabilir ya da hidroselin arkasında gizlenebilir. Bu nedenle erişkin yaşta yeni ortaya çıkan her hidroselde testisin ultrasonla değerlendirilmesi gerekir.

Hidrosel bitkisel yöntemlerle veya ilaçla geçer mi?

Hayır. Hidroselin ilaç, krem ya da bitkisel yöntemlerle geçtiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Şikayet yapmayan hidroseller takip edilir, kalıcı tedavi gerektiğinde ise ameliyat uygulanır. Enfeksiyona bağlı gelişen hidrosellerde ise altta yatan enfeksiyonun tedavisi şişliğin gerilemesine yardımcı olabilir.

Muayene ve Randevu İçin
İletişime Geçin

Randevu hattımız aktif — hemen ulaşın

Prof. Dr. Ömer Faruk Karataş

1996 yılında Tıp Fakültesinden mezun oldum. 2004 yılında üroloji ihtisasımı tamamladım. İhtisas sonrası FEBU title almaya hak kazandım. İhtisas sonrası laparoskopik cerrahi eğitimi için Leipzig Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Kliniğinde Prof. Stolzenburg ile birlikte çalıştım. 2011 yılında Doçent oldum. 2017 yılında Ankara Gülhane Üroloji Kliniği Profesörlük kadrosuna atandım. Detaylı bilgi için hakkımda sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu