KORONA VİRÜS: COVİD-19 / Erkek kısırlığı yapar mı?

0
106

Nerede ve ne zaman başlayacağını bilmediğimiz, tanı ve tedavisini el yordamı ile öğrendiğimiz ve ne zaman biteceğini tahmin etmekte güçlük çektiğimiz bir hastalıkla tüm insanlık bugün karşı karşıyadır.

Vücuttaki başta solunum yolları olmak üzere tüm sistemler üzerinde olumsuz etkisi olabileceğini düşündüğümüz bu virüsün erkek üreme sağlığını etkileyip etkilemediği, şayet etkiliyor ise bu etkileşimin nasıl olabileceği konusunu bu makalemiz ile irdelemek istedik. Tüm bu süreci geniş çaplı araştırma ve daha çok bilimsel veriler ışığında sunmayı amaçladık.

Korona nedir?

Latince de Corona kelime manası olarak “taç” anlamına gelmektedir. Bu virüsler şekilsel olarak dıştan taç şeklini andırdıkları için bu “taçlı virüs” olarak da bilinmektedir.

Korona virüs nedir?

Taçlı virüsler olarak bilinen korona virüslerin varlığı uzun yıllardan beri bilinmektedir. Bu virüsleri başka virüslerden ayırt ettiren temel bazı özellikler aşağıda sıralanmaktadır:

  • Tek zincirlidirler
  • Pozitif polariteleri vardır
  • Zarflı RNA virüsleridir
  • Yüzeylerinde çubuksu uzantılar vardır

Korona virüsler kaç grupta incelenmektedir?

Korona virüsler belli başlı 4 başlık altında incelenmektedir:

  1. Alfa korona virüsler
  2. Beta korona virüsler
  3. Gama korona virüsler
  4. Delta korona virüsler

Covid-19 nedir? Diğer korona virüslerden farkı nedir?

Yeni olarak ortaya çıkan korona virüs Covid-19 olarak isimlendirilmiştir. Bu virüs bir beta korona virüs 2b soyundandır. Diğerlerinden farkı içerdiği yapısal farklılıklar nedeniyle bu isimle anılmakta ve ilk defa ortaya çıkmaktadır.

Korona virüsler hangi canlılarda yaşamaktadır?

  • İnsan
  • Yarasa
  • Domuz
  • Kedi
  • Köpek
  • Kemirgenler
  • Kanatlılar

Korona virüs insanlarda sıklıkla hangi hastalıklara yol açar?

Basit bir soğuk algınlığı şeklinde başlayıp giderek ciddi derecede solunum yetmezliğine yol açabilecek kadar sorun oluşturan akciğer enfeksiyonları korona virüsler tarafından insanda hastalık oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra tutulan yapılar;

  • Barsak
  • Karaciğer
  • Böbrek
  • Sinir sistemi

Korona virüs / Covid-19 ilk olarak nerede görüldü?

31 Aralık 2019’da sebebi tam olarak bilinmeyen yeni ortaya çıkan zatürre vakaları tüm dünyaya bildirilmiştir. Bu vakaların Çin’in Vuhan kenti güneyindeki Vuhan Güney Çin Deniz Ürünleri Şehir Pazarı çalışanlarında daha çok görüldüğü anlaşılmıştır. Bu pazarda çok çeşitli canlı ve ölü hayvanlar satılık olarak bulunmaktadır. Bu satıcılarda hastalık ilk olarak ortaya çıkmıştır. 7 Ocak 2020 tarihinde ilk defa görülen bir korona virüs olduğu açıklanmış ve insandan insana bulaşabileceği bildirilmiştir. Bu tarihten sonra da tüm dünya da salgınlar yaparak ölümlere yol açmaktadır.

Ülkemizde Covid-19 ilk vaka ne zaman görüldü?

Sağlık Bakanlığı verilerine göre ilk vaka ülkemizde 11 Mart 2020 tarihinde saptanmış ve sonrasında sayı günler içerisinde artmıştır.

Covid-19 hastalık belirtileri nelerdir?

  • Ateş
  • Kuru öksürük
  • Boğaz ağrısı
  • Halsizlik
  • Koku kaybı
  • Tat kaybı
  • Nefes darlığı
  • Solunum sayısında artış
  • Ve diğer etkilenen organa ait belirtiler

İnfertilite nedir?

En az 1 yıldan beri evli ve düzenli cinsel birliktelikleri olan çiftlerin çocuk sahibi olamaması durumuna infertilite adı verilmektedir. Biz üroloji/androloji olarak infertilitenin daha erkek faktör etkili olan kısmı ile ilgilenmekteyiz.

Erkeklerde kısırlık nedenleri nelerdir?

Erkeklerde çocuk sahibi olamama (erkek infertilitesi) ile ilgili pek çok sebep olduğu bilinmektedir. İnmemiş testis, varikosel, testis iltihaplanmaları, testis travmaları, testis kanserleri, genetik hastalıklar, kullanılan ilaçlar, geçirilen ameliyatlar, sigara, alkol ve uyuşturucu madde bağımlılığı erkeklerde infertilite yapan sebepler içerisinde en sık görülenlerdir.

Tüm bu faktörlere rağmen erkeklerin önemli bir bölümünde kısırlığa yol açabilecek gerçek neden tam olarak hastaların önemli bir bölümünde saptanamamaktadır. Bu nedenle bu grup hastalar da “idyopatik” olarak isimlendirilmektedir.

Enfeksiyonlar erkeklerde kısırlık yapar mı?

Erkeklerde kısırlık nedenleri arasında “enfeksiyonlar” önemli bir yer kaplamaktadır. Bir takım sistemik enfeksiyonlar ve bunların tedavileri sırasında kullanılan ilaçlar sonrasında erkeklerde testis fonksiyonları bozulabilmektedir. Bununla birlikte daha çok üretra adı verilen idrar kanalı yoluyla enfeksiyon ajanlarının testislere bulaşması suretiyle testisler etkilenmektedir. Buna bağlı olarak testislerin başta sperm üretme potansiyelleri olmak üzere hormonal bozukluklar da görülebilmektedir.

Korona virüs / Covid-19 erkeklerde kısırılık yapar mı?

Virüsler ile erkeklerde kısırlık arasındaki ilişki daha uzun yıllardan beri bilinmektedir. Sebebi belirlenemeyen erkek kısırlıklarının etiyolojisinin bir bölümünde virüslerin rol aldığı düşünülmektedir. Bu konuda en fazla doğruluğu bilimsel olarak kanıtlanmış olan hastalık Kabakulaktır. Kabakulak hastalığına yol açan virüs zaman içerisinde özellikle çocuklarda testis tutulumu da yapabilmektedir. Genellikle testislerde şişlik, kızarıklık ve lokal ısı artışı ile seyretmekte ve bu çocukların bir kısmında ileriki yaşam yıllarında çocuk sahibi olmak istediklerinde sorun yaşayabilmektedirler.

Virüslerle erkek infertilitesi arasındaki benzer bir ilişkinin olabileceği yeni korona virüs / covid-19 ile de olabileceği iddia edilmektedir. Bu yazının kaleme alındığı gün ve tarih itibarı ile covid-19’un erkeklerde testisleri kesin etkileyip kısırlığa yol açabileceğine dair net bilimsel veri bulunmamaktadır. Ancak bu virüs ile sperm fonksiyon bozuklukları arasında yakın ilişki olduğu tahmin edilmektedir. Özellikle dünyada Çin kökenli doktorların Covid-19 sonrası hastalardan elde ettikleri verileri paylaşmaları ile bu konu gündeme taşınmıştır. Bununla birlikte tartışmaların önümüzdeki günlerde giderek artacağı ön görülmektedir. Bilhassa Covid-19 virüs enfeksiyonu sırasında ve sonradan iyileşen hastalardan elde edilerek yapılan klinik çalışmalara daha fazla sayıda ihtiyaç duyulmaktadır.

Korona virüs / Covid-19 enfeksiyonu geçirdim. Spermlerim zarar gördü mü?

Bilindiği üzere Covid-19 yaşamı ölümle tehdit eden çok önemli bir virüstür. Bu virüsle ilk karşılaşıldığı durumlarda öncelikli hedef hasta kişinin sağlıklı nefes almasını sağlayarak solunum yolunu açık tutmak ve rahatlatmaktır. Bu nedenle çoğunlukla hastalık ve tedavisi sırasında spermleri düşünmekten ziyade hastanın hayatta kalması hedeflenmekte olduğu için sperm testi istenmemektedir. Ancak iyileşme sonrasında etkilenme olup olmadığını anlayabilmenin en güzel yolu da sperm testi yaptırmaktır. Sperm testi sonucunda spermlerin sayısı, hareketliliği ve şekil bozukluğu gibi pek çok faktör incelenerek spermlerin zarar görüp görmediği konusunda fikir edinilebilir.

Korona virüs / Covid-19 tedavisi sırasında kullanılan ilaçlar sperm fonksiyonlarını bozar mı?

Covid-19 virüs tedavisi sırasından başta Hidroksiklorokin olmak üzere çok çeşitli değişik ilaçlar kullanılmaktadır. Hastada bulunan belirtiler ve bu belirtilerin yol açtığı sorunları gidermeye yönelik kullanılan ilaçlara çok geniş bir spektrum arz etmektedir. Dolayısıyla ilaçların spermleri etkileyip etkilemediğini söyleyebilmek için hangi ilaçların, hangi ilaçlarla birlikte kullanılıp kullanılmadığını ayrıntılı olarak bilmek gerekir. Mesela sık kullanılan ilaçlardan hidroksiklorokin daha önceden çeşitli romatizmal hastalıklarda kullanılan bir ilaçtır. Bu ilacı uzun dönem kullanan hastaların sperm fonksiyonlarının bozulduğu ve bu erkeklerde çocuk sahibi olabilme potansiyelinin azaldığı klinik çalışmalar ile literatürde yer almaktadır. Özetle, Covid-19 virüs tedavisi sırasında hangi ilaçların, ne kadar süre ile kullanıldığını bilmek sonradan oluşabilecek sperm fonksiyon bozukluğunu ön görmede işe yarayabilir.

Korona virüs / Covid-19 hastalığından nasıl korunabiliriz?

Hastalıktan korunma için basit uyulması gereken tedbirleri Sağlık Bakanlığımız kendi web sayfasında çok detaylı bir şekilde açıklamıştır. Basit tedbirlerin bir kısmı Sağlık Bakanlığı internet sayfalarından elde edilen bilgiler doğrultusunda aşağıda yer almaktadır. Daha detaylı bilgi almak isteyenlerin bakanlık sayfasını ve virüslerle ilgili bilgileri incelemesini önermekteyiz.

  • El temizliğine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik veya antibakteriyel içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
  • Eller yıkanmadan ağız, burun ve gözlerle temas edilmemelidir.
  • Hasta insanlarla temastan kaçınmalıdır (mümkün ise en az 1 m uzakta bulunulmalı).
  • Özellikle hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra eller sık sık temizlenmelidir.
  • Hastaların yoğun olarak bulunması nedeniyle mümkün ise sağlık merkezlerine gidilmemeli, sağlık kuruluşuna gidilmesi gereken durumlarda diğer hastalarla temas en aza indirilmelidir.
  • Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağız tek kullanımlık kağıt mendil ile örtülmeli, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içi kullanılmalı, mümkünse kalabalık yerlere girilmemeli, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve burun kapatılmalı, tıbbi maske kullanılmalıdır.
  • Çiğ veya az pişmiş hayvan ürünleri yemekten kaçınılmalıdır. İyi pişmiş yiyecekler tercih edilmelidir.
  • Çiftlikler, canlı hayvan pazarları ve hayvanların kesilebileceği alanlar gibi genel enfeksiyonlar açısından yüksek riskli alanlardan kaçınılmalıdır.
  • Seyahat sonrası 14 gün içinde herhangi bir solunum yolu semptomu olursa maske takılarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı, doktora seyahat öyküsü hakkında bilgi verilmelidir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz